4η Διεθνή Συνάντηση Χαϊκού, Μπουένος Άιρες, 19, 20, 21 Οκτωβρίου 2006
Συνέντευξη με τον ποιητή του Xαϊκού Χρήστο Τουμανίδη
Πρόσφατα λάβατε μέρος εκπροσωπώντας την Ελλάδα, στην 4η Διεθνή Συνάντηση Χαϊκού του Ινστιτούτου Tozai στο Μπουένος Άιρες (IV ENCUENTRO INTERNACIONAL DE HAIKU). Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια για τη σημαντική αυτή εκδήλωση Χαϊκού της Λατινικής Αμερικής, τους διοργανωτές και τους συμμετέχοντες;
Πριν απαντήσω στις ερωτήσεις σας, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω μέσα από την καρδιά μου, για το ενδιαφέρον που δείξατε από την πρώτη στιγμή που έλαβα την πρόσκληση για να πάρω μέρος στην 4η Διεθνή Συνάντηση Χαϊκού, στο Μπουένος ‘Αιρες.
Όπως ήδη γνωρίζετε, εκπροσώπησα την Ελλάδα μετά την τιμητική πρόσκληση που μου έκανε το ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΖΑΙ, του Μπουένος Αϊρες, στον πολύ σημαντικό αυτό θεσμό της Διεθνούς Συνάντησης Χαϊκού. Στην διοργάνωση αυτή συμμετείχαν σύνεδροι προερχόμενοι κυρίως από χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ευρώπης. Μετά το τέλος κάθε ομιλίας (και κατά τη διάρκεια των γευμάτων), ακολουθούσε γόνιμος διάλογος μεταξύ των συνέδρων, στοιχείο που υπογράμμιζε το μεγάλο ενδιαφέρον όλων για τις εργασίες της Διεθνούς Συνάντησης Χαϊκού και τη σοβαρότητα της όλης προσπάθειας.
Πρέπει να πούμε ότι αυτό το παγκοσμίου ενδιαφέροντος Συνέδριο, πραγματοποιείται κάθε δύο χρόνια στην πανέμορφη πρωτεύουσα της Αργεντινής, από το ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΖΑΙ το οποίο είναι ένας πολιτιστικός οργανισμός που έχει ως έργο του τη διάδοση της ιαπωνικής κουλτούρας στην Αργεντινή. Η λέξη ΤΟΖΑΙ, είναι σύνθετη και στα ιαπωνικά σημαίνει: ΑΝΑΤΟΛΗ-ΔΥΣΗ (ΤΟ-ΖΑΙ), κάτι που ως ένα σημείο, προσδιορίζει την αποστολή του και το περιεχόμενο των δραστηριοτήτων του που δημιουργούν μια πνευματική γέφυρα ανατολής-δύσης. Ένα από αυτά τα θέματα-γέφυρες είναι χωρίς αμφιβολία και το - ιαπωνικής προέλευσης - ποιητικό είδος, το χαϊκού. Πρόεδρος του ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΤΟΖΑΙ είναι ο καθηγητής Μasanao Kobayashi. Αυτός ο άνθρωπος, με την σπουδαία προσωπικότητα και τις ξεχωριστές ικανότητες, έχοντας επιλέξει ικανότατους συνεργάτες, επιτελεί ένα θαυμαστό πραγματικά πολιτιστικό έργο για την Αργεντινή, την Ιαπωνία αλλά και για όλο τον κόσμο.
Στην παρουσίαση της εισήγησης του Χρήστου Τουμανίδη |
Με τον κ. Κοbayashi, την κα Stella Maris Acuna και την κα Adriana Coscarelli (αριστερά) |
Ποιες ήταν οι εντυπώσεις σας από τη Συνάντηση;
H όλη διοργάνωση υπήρξε άψογη και είχε την ζεστασιά μιας μεγάλης πνευματικής οικογένειας. Παρά τις μικρές δυνατότητες του Ινστιτούτου, από οικονομικής κυρίως πλευράς, οι άνθρωποι του έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους για την επιτυχία του Συνεδρίου. Τα αποτελέσματα, μπορώ να πω ότι δικαίωσαν τις προσδοκίες όλων. Ένα πρώτο συμπέρασμα-μήνυμα που βγαίνει από το Συνέδριο, θα μπορούσε να είναι το εξής: Το χαϊκού μέσα σε λιγότερο από έναν αιώνα κατόρθωσε να «κατακτήσει» τους ποιητές και τους πνευματικούς ανθρώπους όλης της υφηλίου. Σήμερα, δεν πρέπει να υπάρχει γλώσσα στον κόσμο που να μην γράφτηκε έστω και ένα χαϊκού.
Μέρος των συνέδρων μετά τη λήξη των εργασιών
Εδώ θα ήθελα να κάνω μια αναφορά στην ελληνική παροικία του Μπουένος Άιρες και ειδικότερα σε ορισμένους συμπατριώτες μας οι οποίοι με βοήθησαν κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου αλλά και γενικά σε όλη την διάρκεια της παραμονής μου στην Αργεντινή.
Και ξεκινώ με την γιατρό και καθηγήτρια Πανεπιστημίου κα Χριστίνα Τσαρδίκου η οποία κυριολεκτικά ήταν η οδηγός και σύμβουλος μου σε κάθε μου βήμα στο Μπουένος Άιρες. Η κα Τσαρδίκου, παράλληλα με τις επαγγελματικές της δραστηριότητες αναπτύσει μια ξεχωριστική δράση σε θέματα που αφορούν την ομογένεια της Λατινικής Αμερικής, μέσα από τον πολιτιστικό οργανισμό ΝΟΣΤΟ (οποίος ιδρύθηκε με δική της πρωτοβουλία) και το ραδιοφωνικό πρόγραμμα ΑΝΤΑΜΩΣΗ που εκπέμπει από το Radio Argentina. Μάλιστα, στις συχνότητες της ΑΝΤΑΜΩΣΗΣ κάναμε ένα μεγάλο αφιέρωμα για την 4η Διεθνή Συνάντηση Χαϊκού και τη συμμετοχή μου σε αυτήν. Ξεχωριστή στιγμή του αφιερώματος υπήρξε η παρουσίαση ενός μουσικοποιητικού έργου του νέου Έλληνα συνθέτη Γιώργου Ψυχογιού με τίτλο «Χαικού για Πιάνο» εμπνευσμένο από τη συλλογή μου «Κεριά Θυέλλης». Eπίσης επιτρέψτε μου να αναφέρω και έναν άλλο συμπατριώτη μας ομογενή τον Γιώργο Στρατάκη ο οποίος έκανε χρέη διερμηνέα στην εισήγησή μου στο Συνέδριο και μέσω της μέσω της ραδιοφωνικής του εκπομπής Radiodifusion έκανε και αυτός ένα σχετικό αφιέρωμα. Δυστυχώς, με μεγάλη μου λύπη πληροφορήθηκα λίγο μετά την επιστροφή μου, τον αιφνίδιο θάνατό του από παθολογικά αίτια. Δεν θα τον ξεχάσω ποτέ και σίγουρα η απώλεια του είναι μεγάλη για την ομογένεια της Αργεντινής.
Θα σας παρακαλούσαμε να μας πείτε επιγραμματικά κάποια σημεία του θέματος που αναπτύξατε.
Το θέμα της δικής μου εισήγησης στο 4ο Διεθνές Συνέδριο Χαϊκού, ήταν: «Κοινωνική και φιλοσοφική διάσταση του Χαϊκού». Εκεί μέσα αναπτύσσω τις απόψεις μου για το χαϊκού, καθώς το αντιμετωπίζω ως ένα παγκόσμιο κοινωνικό πολιτιστικό φαινόμενο. Μετά από μια σύντομη ιστορική αναδρομή στην επιγραμματική ποίηση και την εμφάνιση του χαϊκού, προσεγγίζω τις σχέσεις που αναπτύχθηκαν ανάμεσα σε αυτό και στις άλλες τέχνες, αλλά και στις σχέσεις του με τον φιλοσοφικό στοχασμό και την Φιλοσοφία γενικότερα. Αναφέρω σαν παράδειγμα, τον Ηράκλειτο και τον Wittgenstein για την συντομία και πυκνότητα που χαρακτηρίζει το έργο και τη σκέψη τους, στοιχεία τα οποία συναντούμε στη μορφή και τη φιλοσοφία του χαϊκού. Επίσης, για τους ίδιους ακριβώς λόγους αναφέρομαι και στα αποφθέγματα μεγάλων στοχαστών, όπως: Σαμφόρ, Λα Ροσφουκό, Βαλερί, Όσκαρ Ουάιλντ κ.α. Ακόμη, κάνω αναφορά στη Γρεγερία, που γεννήθηκε και αναπτύχθηκε στην Ισπανία και η οποία έχει μεγάλη συγγένεια με το χαϊκού, αφού ως είδος, αξιοποιεί τον αποφθεγματικό ποιητικό λόγο, με μια ιδιάζουσα φιλοσοφική διάθεση. Και ολοκληρώνω το θέμα μου με προσωπικές εκτιμήσεις για την μελλοντική εξέλιξη του χαϊκού σε παγκόσμιο επίπεδο. Παρόλο που το θέμα της εισήγησής μου ήταν εκτός των προτεινόμενων από τους διοργανωτές, εντούτοις, προκάλεσε αίσθηση και σχολιάστηκε από όλους τους συνέδρους με ευμενή σχόλια. Αλλά για όλα αυτά, θα μιλήσουμε όταν εκδοθούν τα πρακτικά του Συνεδρίου. Θα ήθελα επίσης, να υπογραμμίσω την καθοριστική βοήθεια της φιλολόγου και ποιήτριας Αdriana Coscarelli στην παρουσίαση της εισήγησης μου.
Eτοιμάζετε τη δεύτερη Ανθολογία Ελληνικού Χαϊκού. Που βρίσκεται το Χαϊκού στην Ελλάδα; Υπάρχουν πολλοί Έλληνες ποιητές του Χαϊκού;
Λίγο μετά την έκδοση της πρώτης Ανθολογίας Ελληνικού Χαϊκού το 1996 συνειδητοποίησα πως εκείνος ο μικρός τόμος παρά την χρησιμότητά του άφηνε κατά κάποιον τρόπο «ανοιχτούς λογαριασμούς», αφού φαινόταν καθαρά οι ελλείψεις του. ‘Ετσι, επόμενο ήταν να ξεκινήσω αμέσως τη συγκέντρωση του νέου υλικού μου για τη συγκρότηση μιας πιο πλήρους και λειτουργικής Ανθολογίας του είδους. Μετά λοιπόν από δέκα χρόνια συνεχούς αναζήτησης, μπορώ να πω ότι βρίσκομαι πολύ κοντά στην ολοκλήρωση του εγχειρήματός μου. Με μεγάλη χαρά διαπιστώνω πως τον τελευταίο καιρό υπάρχει μια πραγματικά μεγάλη άνθηση του χαϊκού στη χώρα μας, με εκδόσεις συλλογών, άρθρων, μελετών και κριτικών κειμένων. Ολοένα και περισσότεροι Έλληνες νέοι ποιητές στρέφονται σε αυτή τη μοναδική ποιητική φόρμα της Ιαπωνίας και καταθέτουν αξιόλογα δοκίμια που πλησιάζουν το πνεύμα και τη φιλοσοφία του Χαϊκού. Όλα αυτά θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε και να σχολιάσουμε, όταν κυκλοφορήσει η νέα Ανθολογία Ελληνικού Χαϊκού.
 |
Από τις εκδόσεις Γαβριηλίδης κυκλοφορεί η νέα ποιητική συλλογή του Χρήστου Τουμανίδη με Χαικού με τίτλο Κεριά Θυέλλης. |
Σύνδεσμοι:
|
