Ιαπωνία: Πολιτική

Ιδρύθηκε το 1955 και βρίσκεται στην εξουσία έκτοτε, ένα μοναδικό φαινόμενο που έχει περιγραφεί από διάφορους μελετητές ως «το σύστημα του 1995», «μονοκομματισμός» ή «σύστημα του ενός και μισού κόμματος» και γενικώς ως δείγμα δημοκρατικού ελλείμματος στην Ιαπωνία.
Το LDP βρέθηκε για πρώτη φορά εκτός εξουσίας μετά από 38 χρόνια για ένα σύντομο χρονικό διάστημα μετά τις εκλογές του Ιουλίου του 1993 - μία χρονιά-ορόσημο για την ιαπωνική πολιτική, γιατί σήμανε την αρχή πολλών αλλαγών και κυρίως αυτήν του εκλογικού συστήματος τον Μάρτιο του 1994. Μέσα σε ένα κλίμα δυσαρέσκειας και επιθυμίας αλλαγής από τον ιαπωνικό λαό λόγω οικονομικών σκανδάλων, εκτεταμένης διαφθοράς και παρατεινόμενης οικονομικής κρίσης (το λεγόμενο «σπάσιμο της φούσκας» - "burst of the bubble economy” του 1990) - μία ομάδα μελών του LDP αυτοαποκαλούμενων «μεταρρυθμιστών» αποσχίσθηκε και σχημάτισε 3 νέα μικρότερα κόμματα (Shinsei-to, Sakigake, Japan New Party) τα οποία ενώθηκαν με τα ήδη υπάρχοντα κόμματα της αντιπολίτευσης σε έναν συνασπισμό 7 κομμάτων, o οποίος έχρισε πρωθυπουργό τον κ. Χοσοκάουα, αρχηγό του Japan New Party. Το LDP ανέκτησε την εξουσία την επόμενη χρονιά, όταν ο εν λόγω συνασπισμός κατέρρευσε και επέστρεψε πλέον πανηγυρικά στην εξουσία με τις εκλογές του 1996.
Η αδιάλειπτη παραμονή του LDP στην εξουσία έχει αποδοθεί
- κατ' αρχήν στην επιτυχή χάραξη οικονομικής και βιομηχανικής πολιτικής
- στους δεσμούς που έχει αναπτύξει επί τόσες δεκαετίες με το επιχειρηματικό κατεστημένο και την ανώτατη γραφειοκρατία (το λεγόμενο «σιδηρούν τρίγωνο»),
- στην πολυσυλλεκτικότητά του και την προσαρμοστικότητά του στα εκάστοτε νέα δεδομένα,
- σε μεγάλο βαθμό στο εκλογικό σύστημα, και το πρώην αλλά και το ισχύον, το οποίο ευνοεί το κυβερνών κόμμα και γενικά τα μεγάλα κόμματα, δίνει δυσανάλογο βάρος στην ψήφο της επαρχίας, όπου συγκεντρώνονται οι παραδοσιακοί υποστηρικτές του LDP , δηλ. οι αγρότες (αν και μόνον 3 εκατομμύρια σε μία χώρα με πληθυσμό 120 εκατομμυρίων) και οι κατασκευαστικές εταιρίες.
Ο κ. Κοϊζούμι κατά πάσα πιθανότητα δεν θα θέσει υποψηφιότητα στις επόμενες εκλογές και όλα δείχνουν ότι ο διάδοχός του στην αρχηγία του κόμματος θα είναι είτε ο γραμματέας της κυβέρνησης κ. Άμπε είτε ο πρώην γραμματέας της κυβέρνησης κ. Φουκούντα, γιος του πρώην πρωθυπουργού Φουκούντα, και οι δύο μέλη της μεγαλύτερης φατρίας του κόμματος, της οποίας προΐσταται ο κ. Μόρι.

Ιδρύθηκε το 1996 από την ένωση 4 μικρών φιλελεύθερων και σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων, που ουσιαστικά προέρχονταν από αποσχισθείσες «φατρίες» (habatsu) του LDP και του SDP.
Το 1998 ενδυναμώθηκε δεχόμενο στους κόλπους του άλλα 3 μικρά κόμματα που προέρχονταν από τον διαλυθέντα το 1997 συνασπισμό Shinshin - to (Minsei-to, Shinto-Yuai, Democratic Reform Party ), οπότε και κατέστη το δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα μετά το LDP.
Διατείνεται ότι δεν είναι δέσμιο ειδικών συμφερόντων όπως το LDP, αν και συμπλέει με το LDP στα περισσότερα σημεία της οικονομικής του πολιτικής (περικοπή δαπανών για δημόσια έργα, μείωση κρατικών υπαλλήλων, αύξηση φόρου κατανάλωση, ιδιωτικοποίηση των Ιαπωνικών Ταχυδρομείων/ Japan Post). Διαφωνεί όμως ως προς την εξωτερική πολιτική και αντίκειται στην πολιτική του G . W . Bush, στην συμμετοχή ιαπωνικών δυνάμεων στον πόλεμο του Ιράκ και στις επισκέψεις του Πρωθυπουργού στον ναό Γιασουκούνι (προς απότιση φόρου τιμής στους νεκρούς του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οι οποίοι θεωρούνται εγκληματίες πολέμου από την Κίνα, την Κορέα και τα υπόλοιπα ασιατικά κράτη).
Στις 7 Απριλίου 2006 αρχηγός του Δημοκρατικού Κόμματος εξελέγη ο κ. Οζάουα, ο οποίος αντικατέστησε τον πρώην πρόεδρο κ. Σέιτζι Μαεχάρα, κατόπιν παραίτησης του τελευταίου λόγω σκανδάλου μέχρι τον Σεπτέμβριο 2006, οπότε και κανονικά έλήγε η θητεία του κ. Μαεχάρα. Θα επιδιώξει όμως την επανεκλογή του τον Σεπτέμβριο 2006. Ο κ. Οζάουα, έχοντας υπάρξει βετεράνος πολιτικός του LDP, του οποίου μάλιστα διετέλεσε και γενικός γραμματέας στο παρελθόν, είναι βαθύς γνώστης του LDP και αναμένεται να αποδειχθεί σκληρός αντίπαλος του κου Κοϊζούμι ή του διαδόχου του στις επόμενες εκλογές.

http://www.dpj.or.jp/

Iδρύθηκε το 1998 με την ένωση του παλιού Komei-to (του πολιτικού βραχίονος της Βουδιστικής οργάνωσης Soka - gakkai) και του Νέου Κόμματος Ειρήνης (New Peace Party), αν και είναι πιο συντηρητικό από το παλαιό Komei-to (το οποίο ιδρύθηκε το 1984).
To πρόγραμμά του περιλαμβάνει μείωση της κεντρικής εξουσίας και της γραφειοκρατίας, διαφάνεια στις δημόσιες υποθέσεις και αυξημένη αυτονομία στην τοπική αυτοδιοίκηση, ενώ όσον αφορά την εξωτερική πολιτική αντίκειται στα πυρηνικά όπλα και στις ένοπλες συρράξεις.
Εξελίσσεται σε σημαντική πολιτική δύναμη από το 2000 και εντεύθεν ως σύμμαχος του LDP. Αν και ευθυγραμμίζεται πλήρως πάντως με το LDP όσον αφορά τις προθέσεις του Κοϊζούμι για φιλελευθεροποίηση της οικονομίας, εντούτοις οι προθέσεις του πρωθυπουργού να τροποποιήσει το Σύνταγμα και να δώσει μεγαλύτερο ρόλο στις Δυνάμεις Αυτοάμυνας (Self-Defence Forces ή SDF , όπως ονομάζονται οι ιαπωνικές στρατιωτικές δυνάμεις) προσκρούουν στις αρχές του κόμματος περί ειρήνης.

Ιδρύθηκε το 1922 και νομιμοποιήθηκε κατά την διάρκεια της αμερικανικής κατοχής το 1945. Είναι το δεύτερο μεγαλύτερο (εκτός εξουσίας) κομμουνιστικό κόμμα στον κόσμο, αν και η δύναμή του στην Ιαπωνία διαρκώς μειώνεται (11,3% στις εκλογές του 2000, 7,3% το 2003 και 7,3% το 2005). Διακυρήσσει την κατάργηση του καπιταλισμού και την εγκαθίδρυση του σοσιαλισμού μέσω «δημοκρατικής επανάστασης», την κατάργηση των πυρηνικών όπλων καθώς και την επαναφορά της εθνικής κυριαρχίας, η οποία θεωρεί ότι πλήττεται από την αμυντική συμμαχία της Ιαπωνίας με τις ΗΠΑ.
Οφείλει την δύναμή του κυρίως στην συρρίκνωση του παλαιού Σοσιαλιστικού Κόμματος (νυν Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, SDP ) και στην αλλαγή του εκλογικού συστήματος (που έλαβε χώρα το 1994).

Μέχρι το 1991 ονομαζόταν Σοσιαλιστικό Κόμμα Ιαπωνίας (Japan Socialist Party ή JSP-Nihon Shakai-to) και από το 1991 μέχρι το 1996 Social Democratic Party of Japan.
Ιδρύθηκε το 1945 από την συγχώνευση διαφόρων προπολεμικών προλεταριακών κομμάτων και μόνο το 1986 άλλαξε την έντονα μαρξιστική-λενινιστική γραμμή του διακηρύσσοντας ότι μεταλλάσσεται σε ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα ευρωπαϊκού τύπου. Τον Σεπτέμβριο του 1994 ανανέωσε σε βάθος την κομματική του πλατφόρμα αποδεχόμενο την συνταγματικότητα των Δυνάμεων Αυτοάμυνας, υποστηρίζοντας την Συνθήκη Ασφαλείας μεταξύ ΗΠΑ-Ιαπωνίας και εγκρίνοντας τις ήδη λειτουργούσες πυρηνικές εγκαταστάσεις. Η δυσαρέσκεια με το LDP και η δημοφιλία της αρχηγού του DSP Τakako Doi (η πρώτη γυναίκα στην Ιαπωνία που έφθασε στην αρχηγία κόμματος και κατόπιν έγινε πρόεδρος της Κάτω Βουλής) οδήγησαν το DSP σε αύξηση των ποσοστών του τα έτη 1989 και 1990.
Το Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα υπήρξε μεταπολεμικά ο κύριος αντίπαλος του LDP και μονίμως στην αντιπολίτευση μέχρι την ήττα του LDP στις εκλογές του 1993. Το 1994 ο κ. Τομιίτσι Μουραγιάμα ήταν ο πρώτος αρχηγός του κόμματος που διετέλεσε πρωθυπουργός, ηγούμενος ενός συνασπισμού κομμάτων που συμπεριελάμβανε και το LDP. Με εξαίρεση αυτή την σύντομη περίοδο, το JSP/SDP ήταν πάντα στην αντιπολίτευση, αν και δεν πρέπει να παραβλεφθεί ότι άσκησε επιρροή στην χάραξη πολιτικής, κυρίως στον τομέα στρατιωτικής πολιτικής και άμυνας, εμποδίζοντας το LDP να απαλείψει ή τροποποιήσει το άρθρο 9 του Συντάγματος, το οποίο απαγορεύει την συμμετοχή της Ιαπωνίας σε πολεμικές συρράξεις.
Η αποδυνάμωσή του οφείλεται στο ότι πολλά από τα μέλη του μεταπήδησαν στο DPJ , στην υποστήριξή του προς την Βόρειο Κορέα (μάλιστα αρνείται την πολυζητημένη απαγωγή Ιαπώνων πολιτών από την Βόρεια Κορέα) καθώς και στην αλλαγή της στάσης του ιαπωνικού εκλογικού σώματος ως προς το άρθρο 9, καθώς η γενιά που βίωσε την ήττα στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και την αμερικανική κατοχή βαθμιαία εκλείπει.

http://www5.sdp.or.jp/

Νέα κόμματα που δημιουργήθηκαν μόλις προ των εκλογών της 11/09/2005 από αποσχισθέντα μέλη του LDP

Νέο Λαϊκό Κόμμα -People's New Party (PNP)-Kokumin Shinto (2+2)4/480 έδρες (+4)

Νέο Κόμμα Ιαπωνίας -New Party Nippon-Shinto Nippon (0+1)1/480 έδρα (+1)
http://www.love-nippon.com/

Νέο Κόμμα Γης-New Party Daichi-Shinto Daichi (0+1)1/480 έδρα (+1)
http://www.muneo.gr.jp/

Οι εκλογές της 11ης Σεπτεμβρίου 2005

Οι εκλογές της 11ης Σεπτεμβρίου 2005 ήταν πρόωρες κατά δύο περίπου έτη. Η κίνηση του πρωθυπουργού Κοϊζούμι να διαλύσει την Κάτω Βουλή και να προκηρύξει εκλογές για το σώμα αυτό ήταν η αντίδρασή του στην καταψήφιση του νομοσχεδίου περί ιδιωτικοποίησης των Ιαπωνικών Ταχυδρομείων (Japan Post ) από την Άνω Βουλή, την οποία ο πρωθυπουργός δεν δύναται να διαλύσει (αν και πρέπει να σημειωθεί ότι και στην Κάτω Βουλή το νομοσχέδιο πέρασε μόνο για 5 ψήφους, καθότι δεν ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές ούτε μεταξύ των μελών του LDP ). Η διάλυση της Κάτω Βουλής και η διεξαγωγή πρόωρων εκλογών από τον Πρωθυπουργό μπορεί μεν να στηριχθεί στο άρθρο 7 του ιαπωνικού Συντάγματος (σύμφωνα με το οποίο ο Πρωθυπουργός μπορεί να διαλύσει την Κάτω Βουλή, αφού συμβουλευθεί τον Αυτοκράτορα). Εντούτοις είναι αμφιλεγόμενη, δεδομένου ότι το άρθρ. 59 παρ.2 του Συντάγματος προβλέπει ότι σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ Άνω και Κάτω Βουλής το νομοσχέδιο επαναπαραπέμπεται στην Κάτω Βουλή και γίνεται νόμος, μόνον αν ψηφισθεί από πλειοψηφία 2/3 των παρόντων μελών- κάτι όμως που για το εν λόγω νομοσχέδιο, όπως γνώριζε και ο Κοϊζούμι, θα ήταν απίθανο να συμβεί, καθώς πολλά μέλη και του δικού του κόμματος αντιτίθενται στην ιδιωτικοποίηση των Ιαπωνικών ταχυδρομείων. Ουσιαστικά, με το να θεωρήσει τις αρνητικές για το νομοσχέδιο ψήφους στην Κάτω Βουλή ως ψήφους μη εμπιστοσύνης, ο πρωθυπουργός Κοϊζούμι μετέτρεψε τις εκλογές σε δημοψήφισμα περί της ιδιωτικοποίησεως την Ιαπωνικών Ταχυδρομείων. Αξίζει να σημειωθεί ότι αφού προκύρηξε εκλογές απέκλεισε από την λίστα των υποψηφίων εκείνα τα 37 μέλη του κόμματός του τα οποία καταψήφισαν το νομοσχέδιο. Τα Ιαπωνικά Ταχυδρομεία είναι στην ουσία ένας τεράστιος οργανισμός και η μεγαλύτερη δεξαμενή καταθέσεων παγκοσμίως ($ 2 τρις). Όχι μόνο διαχειρίζεται 25.000 ταχυδρομεία, αλλά λειτουργεί και ως τράπεζα για τις αποταμιεύσεις του ιαπωνικού λαού και ασφαλιστική εταιρία. Τα Ιαπωνικά Ταχυδρομεία αποτέλεσαν σημαντικότατο στοιχείο του ιαπωνικού αναπτυξιακού μοντέλου τις προηγούμενες δεκαετίες, καθώς μέσω αυτού οι αποταμιεύσεις των Ιαπώνων (είναι γνωστός ο υψηλός δείκτης αποταμίευσης του ιαπωνικού λαού) διοχετεύονταν - μέσω συγκεκριμένων επενδυτικών προγραμμάτων - σε δημόσια έργα και συγκεκριμένους βιομηχανικούς κλάδους. Το σχέδιο του κ. Κοϊζουμι προβλέπει διαχωρισμό του οργανισμού αυτού σε 4 εταιρίες που θα έχουν ιδιωτικοποιηθεί πλήρως μέχρι το 2017, ενώ και τότε το κράτος θα κατέχει το 1/3 της συνολικής αξίας των μετοχών.

Εκλογικό Σύστημα

Η αλλαγή του εκλογικού συστήματος τον Μάρτιο 1994 από την κυβέρνηση συνασπισμού Χοσοκάουα μέσα σε μία γενικότερη ατμόσφαιρα έντονης δυσαρέσκειας με τη διαφθορά και επιθυμίας κάθαρσης του πολιτικού βίου σήμανε - σε συνδυασμό με την πρωτοφανή ήττα του LDP στις προηγούμενες εκλογές του Ιουλίου 1993 - μία αλλαγή στα πολιτικά πράγματα της Ιαπωνίας η οποία ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί. Θα επιχειρηθεί μία σύντομη σύγκριση μεταξύ του νέου και του παλαιού εκλογικού συστήματος όσον αφορά την πιο ισχυρή Κάτω Βουλή, δεδομένου ότι για την Άνω Βουλή οι αλλαγές ήταν πολύ μικρές.
Το προηγούμενο σύστημα, το οποίο αποτελούσε μία παγκόσμια ιδιαιτερότητα, ήταν πλειοψηφικό αλλά με πολυεδρικές εκλογικές περιφέρειες μεσαίου μεγέθους (συνήθως 3-5 υποψήφιοι), οδηγούσε στον ανταγωνισμό μεταξύ υποψηφίων του ιδίου κόμματος (κυρίως όσον αφορά τα τότε δύο μεγαλύτερα κόμματα, το LDP και το JSP ).

Κάτι τέτοιο είχε ως συνέπεια
- την δημιουργία φατριών ( habatsu ), κυρίως εντός του LDP -και σε πολύ μικρότερο βαθμό εντός του JSP
- την ανάγκη των υποψηφίων να δημιουργούν δίκτυα υποστήριξης (koenkai) για την εξασφάλιση των κονδυλίων απαραίτητων για την (επαν)εκλογή τους
- τον κατακερματισμό των μικρότερων κομμάτων στην προσπάθειά τους να κερδίσουν έδρα και
- τον παραμερισμό του ιδεολογικού ανταγωνισμού προς όφελος των πελατειακών σχέσεων μεταξύ εκλογικού σώματος των περιφερειών και πολιτικών.