Το «Ρασομόν» του Ακίρα Κουροσάουα, 55 χρόνια μετά την πρώτη προβολή του, όταν κατέλαβε εξ απήνης το ανυποψίαστο κοινό του Φεστιβάλ Βενετίας και γενικότερα της Δύσης, παραμένει μια ταινία αναφοράς για τον παγκόσμιο κινηματογράφο, με τις δεκαετίες που πέρασαν να μην έχουν αφαιρέσει τίποτα από τη φρεσκάδα, την πρωτοτυπία, τη γοητεία του.
Το αινιγματικό αριστούργημα του μεγάλου Ιάπωνα δημιουργού έχει μείνει στην Ιστορία του παγκόσμιου σινεμά για πάρα πολλούς λόγους. Ήταν η πρώτη ιαπωνική ταινία που έγινε γνωστή στον υπόλοιπο κόσμο, αποκαλύπτοντας έναν πραγματικό κινηματογραφικό θησαυρό, ανοίγοντας το δρόμο σε μια σειρά αριστουργημάτων του Μιζογκούτσι, του Όζου, του Κομπαγιάσι και τόσων άλλων, έργων που επηρέασαν και επηρεάζουν αμέτρητους κινηματογραφιστές παγκοσμίως. Παρά την αντισυμβατική της φόρμα και την υψηλών απαιτήσεων αισθητική της, παραμένει εξαιρετικά δημοφιλής στο μεγάλο κοινό, όντας μια μεγάλη εισπρακτική επιτυχία «all time», ακόμα και στις αμερικανικές αίθουσες. Η χρήση των αντικρουόμενων φλας μπακ, μαρτυριών διαφορετικών ατόμων για ένα συγκεκριμένο γεγονός, είναι κοινός τόπος σε αμέτρητες κινηματογραφικές και τηλεοπτικές ταινίες, η δε έκφραση «φαινόμενο Ρασομόν», αποτελεί πλέον κομμάτι της νομικής αργκό για την περιγραφή αντιφατικών καταθέσεων. Είναι επίσης το έργο που γνώρισε σε όλο τον κόσμο την εμβληματική φιγούρα του Τοσίρο Μιφούνε, που έμελλε να γίνει σήμα κατατεθέν μιας ολόκληρης κινηματογραφίας. Και φυσικά , είναι η δημιουργία που εκτόξευσε την καριέρα του Ακίρα Κουροσάουα, καταξιώνοντάς τον ως έναν από τους πιο σημαντικούς δημιουργούς. Το «Ρασομόν», αγέραστο και μυστηριώδες, εξακολουθεί να φιγουράρει στις υψηλές θέσεις όλων των καταλόγων για τις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών, που συντάσσονται από κριτικούς ή δημιουργούς παντού στον κόσμο.
Όμως, πέρα από τα «στατιστικά» ιστορικά στοιχεία, το μεγαλείο και η γοητεία του «Ρασομόν» παραμένουν μέσα στο σώμα της ίδιας της ταινίας: στις εικόνες, τους ήχους, τις ιδέες και τα ερωτηματικά που μεταφέρει. Το «Ρασομόν», όπως και όλες οι μεγάλες κινηματογραφικές δημιουργίες, είναι ένας ολόκληρος κόσμος. Είναι οι μαγικές κινήσεις της κάμερας, η αυστηρή γεωμετρία των εικόνων, οι απίστευτες φωτοσκιάσεις ενός αενάως κινούμενου φακού (του τεράστιου οπερατέρ Καζούο Μιγιακάουα), είναι η γήινη παρουσία του Τοσίρο Μιφούνε, η αισθαντική αέρινη ομορφιά της Ματσίκο Κίο, η υποδειγματική ηχητική μπάντα φυσικών ήχων και του μπολερό, του επίσης εμβληματικού μουσικού Φουμίο Χαγιασάκα. Παράλληλα, μπροστά στα μάτια του έκπληκτου θεατή, εκτυλίσσεται ένα ακόμα άλυτο αστυνομικό μυστήριο, εσαεί ανοιχτό, ένα αίνιγμα που επαναφέρει τα ερωτήματα για την ίδια την ανθρώπινη συμπεριφορά, για τη ζοφερή μοίρα του ανθρωπίνου γένους που από την ίδια του τη φύση ρέπει στο ψέμα και στο χάος.

Η μεγάλη επιτυχία του «Ρασομόν» και η αειθαλής ανθεκτικότητά του, δεν είναι απόρροια τόσο της εικαστικής του μεγαλοπρέπειας, της νεωτεριστικής τεχνικής του, της δύναμης των χαρακτήρων, του απολαυστικού ελλειπτικού σεναρίου. Το «Ρασομόν» παραμένει ένα αριστούργημα ταύτισης φόρμας και περιεχομένου, σύγκλισης πολιτισμών, ένα απολύτως ανθρωποκεντρικό έργο που θέτει, με τον δικό του τρόπο, μέσα από την ιαπωνική παράδοση του Καμπούκι και του Νο αλλά και τη μοντέρνα δυτική κουλτούρα, ερωτήματα που μας αφορούν ως άτομα και ως κοινωνία.
Σε μια εποχή που το «παγκοσμιοποιημένο έθνικ» τείνει να εξαλείψει κάθε ανήσυχη, αντισυμβατική έκφραση, που ξεπερνά το φολκλόρ και τον εξωτισμό, το έργο που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο η Δύση αντιμετώπιζε την κινηματογραφική γλώσσα, παραμένει ένα υπόδειγμα απόλυτου συγκερασμού πολιτισμών, κινηματογραφικού μέσου και οράματος του δημιουργού, χωρίς κανένα συμβιβασμό σε ύφος και αισθητική. Κι ένα αισιόδοξο μήνυμα για όλους όσους αναζητούν την αυθεντικότητα και την αλήθεια μέσα από την καλλιτεχνική έκφραση, πως το αληθινό, ανυποχώρητο έργο τέχνης, θα βρει το δρόμο να φωτίσει το μυαλό και την καρδιά των αποδεκτών του.
Οι Έλληνες θεατές, μετά από πολλές δεκαετίες, έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν ένα πανάκριβο κομμάτι αληθινού κινηματογράφου, από μια κινηματογραφία της οποίας πολλά αριστουργήματα παραμένουν ακόμα κρυμμένα για το ευρύ κοινό. Κι είμαστε ευτυχείς, που με το «Ρασομόν» ανοίγει ένας μεγάλος κύκλος προβολής των θρυλικών αλλά και τόσο σπάνιων δημιουργιών της ιαπωνικής κινηματογραφίας…